RBSE कक्षा 10 — संस्कृत (तृतीय भाषा) | 8-मिनट मेगा टेस्ट (50 प्रश्न)
कुल प्रश्न: 50 | समय: 8 मिनट | अंक: 50 | Mode: Practice (No Negative)
निर्देश
- प्रत्येक प्रश्न 1 अंक का है।
- नेगेटिव मार्किंग नहीं है।
- सभी प्रश्न MCQ हैं—सही विकल्प चुनें।
खंड (क) — अपठित-अवबोधनम् (8 प्रश्न)
गद्यांश–1 (पाठ)
विद्यालये अद्य वृक्षारोपण-कार्यक्रमः आसीत्। सर्वे छात्राः समये आगच्छन्। अध्यापकः अवदत्—
“वृक्षाः जीवनस्य आधारः। वयं यदि वृक्षान् रोपयामः तर्हि वायुः शुद्धः भवति।” छात्राः जलं दत्त्वा वृक्षान्
संरक्षन्ति। ततः सर्वे स्वच्छतां अपि अकरोत्।
-
कार्यक्रमः कुतः आसीत्?
A) पुस्तकलये B) विद्यालये C) गृहे D) बाजारें -
वृक्षाः कस्य आधारः इति उक्तम्?
A) धनस्य B) जीवनस्य C) खेलस्य D) रोगस्य -
वृक्षान् रोपयामः तर्हि वायुः कैसा भवति?
A) दूषितः B) शुद्धः C) उष्णः D) स्थूलः -
छात्राः वृक्षान् कथं संरक्षन्ति?
A) धावन्ति B) जलं दत्त्वा C) शयन्ते D) गायन्ति
गद्यांश–2 (पाठ)
एकः बालकः प्रतिदिनं प्रातःकाले शीघ्रं उत्तिष्ठति। सः स्नानं कृत्वा पाठं पठति। विद्यालयं गत्वा गुरुं नमति।
सः सत्यं वदति, परिश्रमं करोति। तस्य मित्राणि तं प्रियं मन्यन्ते, यतः सः सदैव सहाय्यं करोति।
-
बालकः कदा उत्तिष्ठति?
A) रात्रौ B) सायं C) प्रातःकाले D) मध्याह्ने -
विद्यालयं गत्वा सः कं नमति?
A) मित्रं B) गुरुं C) क्रीडां D) भोजनम् -
मित्राणि तं किमर्थं प्रियं मन्यन्ते?
A) सः न पठति B) सः सदैव सहाय्यं करोति C) सः क्रुद्धः D) सः विलम्बं करोति -
“सत्यं वदति” का अर्थ है—
A) झूठ बोलता है B) सत्य बोलता है C) मौन रहता है D) हँसता है
खंड (ख) — रचनात्मक-कार्यं (10 प्रश्न)
-
सही क्रम चुनिए (वाक्य-निर्माण): (1) अहम् (2) विद्यालयं (3) गच्छामि
A) 1-2-3 B) 2-1-3 C) 3-2-1 D) 2-3-1 -
“रामः पुस्तकम् ____” (क्रिया चुनिए)
A) पठति B) पठसि C) पठामि D) पठथ -
हिन्दी → संस्कृत (एक शब्द): “जल”
A) अग्निः B) जलम् C) नभः D) वायुः -
“कृपया” का उपयुक्त संस्कृत शब्द—
A) शीघ्रम् B) कृपया C) अधुना D) एव -
पत्र-लेखन में “प्रेषक” का अर्थ—
A) प्राप्तकर्ता B) भेजने वाला C) विषय D) दिनांक -
“धन्यवाद” का संस्कृत—
A) नमः B) धन्यवादः C) क्षम्यताम् D) शुभम् -
सही अनुवाद चुनिए: “मैं खेलता हूँ।”
A) अहं क्रीडति B) अहं क्रीडामि C) त्वं क्रीडामि D) वयं क्रीडसि -
सही वाक्य कौन-सा है?
A) वयं पठति B) वयं पठामि C) वयं पठामः D) वयं पठथ -
“क्रमबद्ध कीजिए” (शब्द-संयोजन): (1) उद्याने (2) पुष्पाणि (3) सन्ति
A) 1-2-3 B) 2-1-3 C) 3-2-1 D) 2-3-1 -
संवाद में “आप कैसे हैं?” का सरल संस्कृत—
A) भवतः कुशलं वा? B) त्वं कुशलः वा? C) अहं कुशलः D) कुशलं गच्छ
खंड (ग) — अनुप्रयुक्त-व्याकरणम् (24 प्रश्न)
- ‘गच्छामि’ में लकार—
A) लोट् B) लङ् C) लट् D) विधिलिङ् - ‘बालकः’ का वचन—
A) द्विवचन B) एकवचन C) बहुवचन D) कोई नहीं - ‘फलानि’ का लिंग—
A) पुल्लिंग B) स्त्रीलिंग C) नपुंसकलिंग D) उभय - ‘रामः’ का विभक्ति-प्रयोग (प्रथमा)—
A) कर्ता B) कर्म C) करण D) संप्रदान - ‘सीताम् पश्यति’ में ‘सीताम्’ विभक्ति—
A) प्रथमा B) द्वितीया C) तृतीया D) सप्तमी - ‘ग्रामे’ किस विभक्ति का रूप है?
A) पंचमी B) षष्ठी C) सप्तमी D) द्वितीया - ‘मया’ का अर्थ—
A) तुमसे B) मेरे द्वारा C) उसके लिए D) हमको - ‘त्वया’ किस पुरुष का रूप है?
A) प्रथम B) मध्यम C) उत्तम D) कोई नहीं - ‘सः पठति’ में कर्ता—
A) पठति B) सः C) ति D) लट् - ‘पुस्तकस्य’ विभक्ति—
A) षष्ठी B) सप्तमी C) द्वितीया D) चतुर्थी - ‘सु + नयनम्’ संधि के बाद—
A) सुनयनम् B) सूनयनम् C) सनयनम् D) सुनयनः - ‘देव + आलयः’ संधि—
A) देवालयः B) देवालायः C) देवोऽलयः D) देवालयम् - ‘रामस्य मित्रम्’ में सम्बन्ध—
A) कर्म B) षष्ठी-सम्बन्ध C) करण D) संप्रदान - ‘राजपुत्रः’ समास—
A) द्वन्द्व B) तत्पुरुष C) बहुव्रीहि D) अव्ययीभाव - ‘यथाशक्ति’ समास—
A) द्वन्द्व B) तत्पुरुष C) अव्ययीभाव D) बहुव्रीहि - ‘नील-कमलम्’ समास—
A) कर्मधारय B) द्वन्द्व C) बहुव्रीहि D) अव्ययीभाव - ‘उप + गच्छति’ का अर्थ—
A) दूर जाता है B) पास जाता है C) गिरता है D) खाता है - ‘कृत्वा’ किस प्रकार का अव्यय (कृदन्त) है?
A) तुमुन् B) ल्यप् C) क्त D) तव्यत् - ‘पठितः’ में प्रत्यय—
A) क्त B) तुमुन् C) ल्युट् D) शानच् - ‘गन्तुम्’ में प्रत्यय—
A) क्त B) तुमुन् C) तव्यत् D) टाप् - ‘सुन्दरता’ (स्त्री-प्रत्यय) के लिए सही—
A) टाप् B) डीप् C) तव्यत् D) क्त - ‘अहम्’ सर्वनाम किस पुरुष में?
A) प्रथम B) मध्यम C) उत्तम D) कोई नहीं - ‘वयं’ वचन—
A) एकवचन B) द्विवचन C) बहुवचन D) कोई नहीं - ‘एतत्’ निकटवाची सर्वनाम है, इसका अर्थ—
A) वह (दूर) B) यह (पास) C) कौन D) जैसा
खंड (घ) — पठित-अवबोधनम् (8 प्रश्न)
सुभाषितम् (पाठ)
उद्यमेन हि सिध्यन्ति कार्याणि न मनोरथैः।
न हि सुप्तस्य सिंहस्य प्रविशन्ति मुखे मृगाः॥
न हि सुप्तस्य सिंहस्य प्रविशन्ति मुखे मृगाः॥
-
सुभाषित का मुख्य भाव—
A) आलस्य B) परिश्रम C) क्रोध D) भय -
“मनोरथैः” का अर्थ—
A) केवल इच्छाओं से B) भोजन से C) जल से D) खेल से -
“सुप्तस्य सिंहस्य” से संकेत—
A) सोया हुआ शेर B) दौड़ता हिरण C) उड़ता पक्षी D) हँसता बालक -
“प्रविशन्ति” का अर्थ—
A) निकलते हैं B) प्रवेश करते हैं C) गिरते हैं D) देखते हैं -
इस सुभाषित के अनुसार कार्य कैसे सिद्ध होते हैं?
A) धन से B) भाग्य से C) उद्यम से D) डर से -
“मृगाः” का अर्थ—
A) वृक्ष B) पशु/हिरण C) पर्वत D) नदी -
‘हि’ अव्यय का अर्थ सामान्यतः—
A) नहीं B) क्योंकि/निश्चय ही C) फिर D) कहाँ -
इस सुभाषित का उपयुक्त शीर्षक—
A) स्वच्छता B) उद्यम-गौरवः C) मित्रता D) यात्रा
उत्तरमाला (Answer Key)
1-B, 2-B, 3-B, 4-B, 5-C, 6-B, 7-B, 8-B, 9-A, 10-A,
11-B, 12-B, 13-B, 14-B, 15-B, 16-C, 17-A, 18-A,
19-C, 20-B, 21-C, 22-A, 23-B, 24-C, 25-B, 26-B, 27-B, 28-A,
29-A, 30-A, 31-B, 32-B, 33-C, 34-A, 35-B, 36-B, 37-A, 38-B,
39-A, 40-C, 41-C, 42-B, 43-B, 44-A, 45-A, 46-B, 47-C, 48-B, 49-B, 50-B
11-B, 12-B, 13-B, 14-B, 15-B, 16-C, 17-A, 18-A,
19-C, 20-B, 21-C, 22-A, 23-B, 24-C, 25-B, 26-B, 27-B, 28-A,
29-A, 30-A, 31-B, 32-B, 33-C, 34-A, 35-B, 36-B, 37-A, 38-B,
39-A, 40-C, 41-C, 42-B, 43-B, 44-A, 45-A, 46-B, 47-C, 48-B, 49-B, 50-B
Verification Table (अनिवार्य जाँच-सारणी)
| Parameter | Value | Status |
|---|---|---|
| Total Questions | 50 | ✅ |
| Time | 8 Minutes | ✅ |
| Question Type | MCQ | ✅ |
| Negative Marking | No | ✅ |
| Readability | Mobile + Desktop Friendly | ✅ |
अस्वीकरण (Disclaimer)
यह टेस्ट अभ्यास (Practice) हेतु तैयार किया गया है। प्रश्नों का स्तर बोर्ड पैटर्न के अनुसार रखा गया है,
किन्तु वास्तविक परीक्षा में प्रश्नों की शैली/वितरण में परिवर्तन संभव है।

No comments:
Post a Comment