प्रश्नपत्र	समय (घंटे)	प्रश्नपत्र के लिए अंक	पूर्णांक
एकपत्र (सैद्धांतिक)	3:15	100	100

★अधिगम क्षेत्र एवं अंक वितरण

क्र.सं.	अधिगम क्षेत्र	अंक
01	अपठित गद्यांश बोध	10
02	निबन्ध रचना	04
03	पत्र–लेखन	04
04	व्याकरण	22
05	पाद्यपुस्तक (लोक काव्य + लोक कहानी + लोक जीवन)	60
कुल अंक		100

---

प्र.1अपठित गद्यांश बोध (10 अंक)

(100 से 120 शब्द का अपठित गद्यांश — शीर्षक, विषयवस्तु बोध, शब्दार्थ से संबंधित पाँच लघुउत्तरात्मक प्रश्न)

प्र.क्र.	प्रश्न	अंक
1(क)	ਉਪਰੋਕਤ ਗੱਦ-ਟੁਕੜੀ ਦਾ ਉਚਿਤ ਸਿਰਲੇਖ ਲਿਖੋ। (उपर्युक्त गद्यांश का उचित शीर्षक लिखिए।)	2
1(ਖ)	ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ "ਪੰਜਾਬ" ਕਿਉਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? (पंजाब को "पंजाब" क्यों कहते हैं?)	2
1(ਗ)	ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਲੋਕ-ਨਾਚਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਲਿਖੋ। (पंजाब के प्रसिद्ध लोक-नृत्यों के नाम लिखिए।)	2
1(ਘ)	ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਲਿਖੋ — ਉਪਜਾਊ, ਮਿਲਣਸਾਰ, ਵਿਰਾਸਤ। (शब्दार्थ लिखिए।)	2
1(ਙ)	ਗੱਦ-ਟੁਕੜੀ ਦਾ ਸਾਰਾਂਸ਼ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖੋ। (गद्यांश का सारांश अपने शब्दों में लिखिए।)	2

---

प्र.2निबन्ध रचना (04 अंक)

(संकेत बिन्दुओं पर आधारित — 150 से 200 शब्द सीमा — चार विकल्पों में से एक)

प्र.क्र.	प्रश्न	अंक
2	ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਤੇ 150 ਤੋਂ 200 ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਲੇਖ ਲਿਖੋ :	4
(ਉ)	ਮੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਪੰਜਾਬ (मेरा प्यारा पंजाब)
(ਅ)	ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ (विद्यार्थी जीवन में अनुशासन)
(ੲ)	ਵਾਤਾਵਰਨ ਦੀ ਸੰਭਾਲ (पर्यावरण संरक्षण)
(ਸ)	ਮੇਰਾ ਪਸੰਦੀਦਾ ਤਿਉਹਾਰ (मेरा प्रिय त्योहार)

---

प्र.3पत्र–लेखन (04 अंक)

(प्रार्थना पत्र एवं चिट्ठी पत्र — दो विकल्पों में से एक)

प्र.क्र.	प्रश्न	अंक
3	ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਪੱਤਰ ਲਿਖੋ :	4
(ੳ)	ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਿਆਂ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਲਿਖੋ। (अनौपचारिक पत्र)
(ਅ)	ਆਪਣੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਮੁੱਖ-ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਮੰਗਵਾਉਣ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਪੱਤਰ ਲਿਖੋ। (प्रार्थना पत्र)

---

प्र.4व्याकरण (22 अंक)

(शब्द-भेद: नाम, पदबन्ध, विशेषण, क्रिया, क्रिया-विशेषण, संबंधक, योजक एवं विभाजक | लिंग, वचन एवं काल)

4(अ) वस्तुनिष्ठ प्रश्नोत्तर (पाँच) — 05 अंक

प्र.क्र.	प्रश्न	अंक
4.1	ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਵਾਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਰਿਆ ਸ਼ਬਦ ਚੁਣੋ: (क्रिया शब्द चुनें) ੳ) ਰਾਮ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।   ਅ) ਸੁੰਦਰ ਫੁੱਲ।   ੲ) ਮਿੱਠਾ ਅੰਬ।   ਸ) ਉੱਚਾ ਪਹਾੜ।	1
4.2	"ਸੁੰਦਰ ਬਾਗ਼" ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਸ਼ਬਦ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਹੈ? (विशेषण शब्द पहचानें) ੳ) ਸੁੰਦਰ   ਅ) ਬਾਗ਼   ੲ) ਵਿੱਚ   ਸ) ਕੋਈ ਨਹੀਂ	1
4.3	"ਰਾਮ ਅਤੇ ਸੀਤਾ" — ਰੇਖਾਂਕਿਤ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਸ਼ਬਦ-ਭੇਦ ਦੱਸੋ। (शब्द-भेद बताइए) ੳ) ਨਾਂਵ   ਅ) ਕਿਰਿਆ   ੲ) ਯੋਜਕ   ਸ) ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ	1
4.4	"ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੌੜਿਆ" — ਕਿਰਿਆ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਸ਼ਬਦ ਕਿਹੜਾ ਹੈ? ੳ) ਉਹ   ਅ) ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ   ੲ) ਦੌੜਿਆ   ਸ) ਨਾਲ	1
4.5	"ਕੁੜੀ" ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਬਹੁਵਚਨ ਕੀ ਹੈ? (बहुवचन बताइए) ੳ) ਕੁੜੀਆਂ   ਅ) ਕੁੜੀ   ੲ) ਕੁੜੀਆ   ਸ) ਕੁੜੀਉ	1

4(ਅ) अति-लघुत्तरात्मक प्रश्नोत्तर (नौ) — 09 अंक

प्र.क्र.	प्रश्न	अंक
4.6	ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਲਿੰਗ ਬਦਲੋ (लिंग बदलें) — ਮੁੰਡਾ, ਭਰਾ, ਰਾਜਾ (ਕੋਈ ਤਿੰਨ)	3
4.7	ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਵਚਨ ਬਦਲੋ (वचन बदलें) — ਕਿਤਾਬ, ਦਰੱਖਤ, ਖਿੜਕੀ (ਕੋਈ ਤਿੰਨ)	3
4.8	ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਵਾਕਾਂ ਦਾ ਕਾਲ ਬਦਲੋ (काल बदलें) — ਵਰਤਮਾਨ ਤੋਂ ਭੂਤਕਾਲ: ੳ) ਮੈਂ ਖੇਡਦਾ ਹਾਂ।   ਅ) ਉਹ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ।   ੲ) ਅਸੀਂ ਗਾਉਂਦੇ ਹਾਂ।	3

4(ੲ) लघुत्तरात्मक प्रश्नोत्तर (दो) — 04 अंक

प्र.क्र.	प्रश्न	अंक
4.9	ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਵਾਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼ਬਦ-ਭੇਦ ਪਛਾਣੋ ਅਤੇ ਨਾਂ ਦੱਸੋ — ਨਾਂਵ, ਪੜਨਾਂਵ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ, ਕਿਰਿਆ, ਕਿਰਿਆ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ। (ਦੋ ਵਾਕ)	2
4.10	ਯੋਜਕ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਕ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਉਦਾਹਰਨ ਸਹਿਤ ਦੱਸੋ। (योजक एवं संबंधक में अंतर उदाहरण सहित)	2

4(ਸ) निबन्धात्मक प्रश्नोत्तर (एक) — 04 अंक

प्र.क्र.	प्रश्न	अंक
4.11	ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਆਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਿਰਿਆ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ, ਭੇਦ ਅਤੇ ਉਦਾਹਰਨ ਵਿਸਤਾਰ ਸਹਿਤ ਲਿਖੋ। (क्रिया की परिभाषा, भेद और उदाहरण सहित)	4

---

प्र.5पाद्यपुस्तक — पंजाबी विरसा (60 अंक)

5.1 लोक काव्य पर आधारित प्रश्नोत्तर योजना

(अ) पठित लोक काव्य पद्यांश पर आधारित — प्रसंग, व्याख्या, शब्दार्थ एवं बोध प्रश्न (दो में से एक पद्यांश, प्रत्येक में चार प्रश्न)

प्र.क्र.	प्रश्न	अंक
5.1(i)	निबन्धात्मक प्रश्नोत्तर (एक) — ਉਪਰੋਕਤ ਕਾਵਿ-ਟੁਕੜੀ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਪ੍ਰਸੰਗ ਸਹਿਤ ਕਰੋ। (ससंदर्भ व्याख्या)	4

(ब) लोक काव्य संबंधी विषय-वस्तु, केन्द्रीय भाव, शब्दार्थ एवं संक्षेप सारांश पर आधारित प्रश्न :

प्र.क्र.	प्रश्न	अंक
5.1(ii)	वस्तुनिष्ठ (तीन) — ਲੋਕ ਕਾਵਿ ਸੰਬੰਧੀ ਬਹੁਵਿਕਲਪੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ (MCQ)	3
5.1(iii)	अति-लघुत्तरात्मक (तीन) — ਲੋਕ ਕਾਵਿ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਵ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ-ਅਰਥ ਸੰਬੰਧੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ	3
5.1(iv)	लघुत्तरात्मक (दो) — ਲੋਕ ਕਾਵਿ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਅਤੇ ਕਵੀ ਦੇ ਭਾਵ ਸੰਬੰਧੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ (15-20 ਸ਼ਬਦ)	4
5.1(v)	दीर्घ-उत्तरीय (दो, विकल्प सहित) — ਲੋਕ ਕਾਵਿ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਅਤੇ ਸਾਰਾਂਸ਼ (ਦੋ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ)	6

5.2 लोक कहानी पर आधारित प्रश्नोत्तर योजना

(लोक कहानी के विषयवस्तु, चरित्र-चित्रण, संक्षेप सारांश संबंधी बोध प्रश्न)

प्र.क्र.	प्रश्न	अंक
5.2(i)	वस्तुनिष्ठ (दो) — ਲੋਕ ਕਹਾਣੀ ਸੰਬੰਧੀ ਬਹੁਵਿਕਲਪੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ	2
5.2(ii)	अति-लघुत्तरात्मक (तीन) — ਲੋਕ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਅਤੇ ਪਾਤਰਾਂ ਸੰਬੰਧੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ	3
5.2(iii)	दीर्घ-उत्तरीय (तीन, विकल्प सहित) — ਲੋਕ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਸਾਰਾਂਸ਼ ਅਤੇ ਚਰਿੱਤਰ-ਚਿੱਤਰਣ (ਤਿੰਨ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ)	9
5.2(iv)	निबन्धात्मक (एक) — ਲੋਕ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਅਤੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਬਾਰੇ ਵਿਸਤਾਰ ਸਹਿਤ ਲਿਖੋ।	4

5.3 लोक जीवन (निबंध) पर आधारित प्रश्नोत्तर योजना

(लोक जीवन निबंध के विषयवस्तु एवं संक्षेप सारांश संबंधी बोध प्रश्न)

प्र.क्र.	प्रश्न	अंक
5.3(i)	वस्तुनिष्ठ (दो) — ਲੋਕ ਜੀਵਨ ਸੰਬੰਧੀ ਬਹੁਵਿਕਲਪੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ	2
5.3(ii)	अति-लघुत्तरात्मक (तीन) — ਲੋਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇ-ਵਸਤੂ ਸੰਬੰਧੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ	3
5.3(iii)	लघुत्तरात्मक (एक) — ਲੋਕ ਜੀਵਨ ਦੇ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਪੱਖ ਬਾਰੇ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਲਿਖੋ।	4
5.3(iv)	दीर्घ-उत्तरीय (तीन, विकल्प सहित) — ਲੋਕ ਜੀਵਨ ਨਿਬੰਧ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇ-ਵਸਤੂ ਅਤੇ ਸਾਰਾਂਸ਼ (ਤਿੰਨ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ)	9
5.3(v)	निबन्धात्मक (एक) — ਲੋਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਵਿਸ਼ੇ-ਵਸਤੂ ਅਤੇ ਮਹੱਤਤਾ ਵਿਸਤਾਰ ਸਹਿਤ ਲਿਖੋ।	4

---

★अंक सारांश (पाद्यपुस्तक)

खंड	विवरण	अंक
5.1	लोक काव्य (4+3+3+4+6)	20
5.2	लोक कहानी (2+3+9+4)	18
5.3	लोक जीवन — निबंध (2+3+4+9+4)	22
पाद्यपुस्तक कुल		60